Phác đồ điều trị bệnh tay chân miệng

     
MỤC LỤC VĂN BẢN
*
In mục lục

BỘ Y TẾ --------

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT phái mạnh Độc lập - thoải mái - niềm hạnh phúc ----------------

Số: 2554/QĐ-BYT

Hà Nội, ngày 19tháng 7 năm 2011

QUYẾT ĐỊNH

VỀ VIỆC BAN HÀNH HƯỚNG DẪNCHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ BỆNH TAY - CHÂN - MIỆNG

BỘ TRƯỞNG BỘ Y TẾ

QUYẾT ĐỊNH:

Điều 1.

Bạn đang xem: Phác đồ điều trị bệnh tay chân miệng

phát hành kèm theo đưa ra quyết định này trả lời chẩn đoán, điềutrị bệnh tay-chân-miệng.

Điều 3. Quyết định này có hiệu lực tính từ lúc ngày ký, ban hành.

Điều 4. các ông, bà: Chánh văn phòng công sở Bộ; Chánh thanh tra Bộ; các Vụtrưởng, viên trưởng, Tổng cục trưởng của cục Y tế; Giám đốc các bệnh viện, việncó giường căn bệnh trực thuộc bộ Y tế; người có quyền lực cao Sở Y tế các tỉnh, tp trựcthuộc Trung ương; Thủ trưởng y tế các Bộ, ngành; Thủ trưởng các đơn vị gồm liênquan phụ trách thi hành đưa ra quyết định này./.

Nơi nhận: - Như Điều 4; - bộ trưởng(để báo cáo); - các Thứ trưởng (để biết); - Website bộ Y tế; - Lưu: VT, KCB.

KT. BỘ TRƯỞNG THỨ TRƯỞNG Nguyễn Thị Xuyên

HƯỚNG DẪN

CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ BỆNH TAY - CHÂN - MIỆNG(Ban hành kèm theo đưa ra quyết định số 2554 /QĐ-BYT ngày 19 mon 7năm 2011 của cục trưởng cỗ Y tế)

I. ĐẠI CƯƠNG

- Bệnhtay-chân-miệng là bệnh dịch truyền truyền nhiễm lây từ người sang người, dễ gây nên thành dịchdo vi rút đường ruột gây ra. Hai nhóm tác nhân gây dịch thường gặp là Coxsackievirus A16 cùng Enterovirus 71 (EV71). Bộc lộ chính là thương tổn da, niêm mạcdưới dạng phỏng nước ở những vị trí đặc trưng như niêm mạc miệng, lòng bàn tay,lòng bàn chân, mông, gối. Bệnh có thể gây nhiều trở nên chứng gian nguy như viêmnão-màng não, viêm cơ tim, phù phổi cấp cho dẫn cho tử vong nếu như không được phân phát hiệnsớm cùng xử trí kịp thời. Những trường đúng theo biến hội chứng nặng thường vị EV71.

- dịch lây chủyếu theo mặt đường tiêu hoá. Mối cung cấp lây bao gồm từ nước bọt, bỏng nước và phân của trẻnhiễm bệnh.

- Bệnhtay-chân-miệng gặp rải rác xung quanh năm ở phần nhiều các địa phương. Tại các tỉnhphía Nam, bệnh có xu thế tăng cao vào nhì thời điểm từ thời điểm tháng 3 mang đến tháng 5 vàtừ mon 9 mang lại tháng 12 mặt hàng năm.

- Bệnh tất cả thểgặp ở phần đông lứa tuổi tuy thế thường chạm chán ở trẻ bên dưới 5 tuổi, đặc biệt quan trọng tập trung ởnhóm tuổi bên dưới 3 tuổi. Các yếu tố sinh hoạt anh em như trẻ đi học tại công ty trẻ,mẫu giáo, đến các nơi con trẻ chơi triệu tập là những yếu tố nguy cơ tiềm ẩn lây truyền bệnh,đặc biệt là trong những đợt bùng phát.

II. CHẨN ĐOÁN

1. Lâm sàng:

1.1. Triệu chứnglâm sàng:

a) quy trình tiến độ ủbệnh: 3-7 ngày.

b) Giai đoạnkhởi phát: tự 1-2 ngày với những triệu triệu chứng như sốt nhẹ, mệt nhọc mỏi, nhức họng, biếngăn, tiêu rã vài lần vào ngày.

c) Giai đoạntoàn phát: rất có thể kéo nhiều năm 3-10 ngày với những triệu chứng điển hình của bệnh:

- Loét miệng:vết loét đỏ hay bỏng nước đường kính 2-3 mm sinh hoạt niêm mạc miệng, lợi, lưỡi, gâyđau miệng, bỏ ăn, bỏ bú, tăng ngày tiết nước bọt.

- vạc ban dạngphỏng nước: Ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, gối, mông; mãi sau trong thời gianngắn (dưới 7 ngày) sau đó hoàn toàn có thể để lại vết thâm, rất hiếm khi loét tuyệt bội nhiễm.

- nóng nhẹ.

- Nôn.

- ví như trẻ sốtcao và nôn các dễ có nguy hại biến chứng.

- phát triển thành chứngthần kinh, tim mạch, thở thường lộ diện sớm từ ngày 2 mang lại ngày 5 của bệnh.

d) Giai đoạnlui bệnh: hay từ 3-5 ngày sau, con trẻ hồi phục hoàn toàn nếu không tồn tại biến chứng.

1.2. Các thểlâm sàng:

- Thể buổi tối cấp:Bệnh diễn tiến rất nhanh có các biến bệnh nặng như suy tuần hoàn, suy hô hấp,hôn mê dẫn mang lại tử vong trong vòng 24-48 giờ.

- Thể cấptính cùng với bốn quy trình điển dường như trên.

- Thể khôngđiển hình: dấu hiệu phát ban không rõ ràng hoặc chỉ tất cả loét miệng hoặc chỉ cótriệu chứng thần kinh, tim mạch, hô hấp cơ mà không phát ban cùng loét miệng.

2. Cận lâm sàng:

2.1. Các xétnghiệm cơ bản:

- Công thứcmáu: bạch huyết cầu thường trong giới hạn bình thường. Bạch cầu tăng trên 16.000/mm3thường tương quan đến biến hóa chứng

- Protein Cphản ứng (CRP) (nếu tất cả điều kiện) vào giới hạn bình thường (3. Chẩn đoán:

3.1. Chẩnđoán ca lâm sàng: phụ thuộc vào triệu hội chứng lâm sàng và dịch tễ học.

- nhân tố dịchtễ: địa thế căn cứ vào tuổi, mùa, vùng giữ hành bệnh, số trẻ em mắc bệnh trong và một thờigian.

- Lâm sàng:Phỏng nước điển hình nổi bật ở miệng, lòng bàn tay, lòng bàn chân, gối, mông, kèm sốthoặc không.

3.2. Chẩnđoán xác định:

- Xét nghiệmRT-PCR hoặc phân lập gồm vi rút gây bệnh.

4. Chẩn đoán phân biệt:

4.1. Những bệnhcó thể hiện loét miệng:

Viêm loét miệng(áp-tơ): vết loét sâu, bao gồm dịch tiết, tốt tái phát.

4.2. Những bệnh bao gồm phát ban da:

- Sốt phân phát ban: hồng ban đan xen ít dạng sẩn, thường có hạch sau tai.

- Dị ứng: hồng ban nhiều dạng, không tồn tại phỏng nước.

- Viêm da mủ: Đỏ, đau, bao gồm mủ.

- Thuỷ đậu: bỏng nước các lứa tuổi, rải rác rến toàn thân.

- Nhiễm trùng huyết vị não tế bào cầu: mảng xuất huyết hoại tử trungtâm.

- nóng xuất huyết Dengue: Chấm xuất huyết, bầm máu, xuất ngày tiết niêm mạc.

4.3. Viêm não-màng não:

- Viêm màng não vị vi khuẩn.

- Viêm não-màng não vị vi rút khác.

4.4. Nhiễm trùng huyết, sốc lây lan khuẩn, viêm phổi.

5. Biến chuyển chứng:

5.1. Biến triệu chứng thần kinh: Viêm não, viêm thân não, viêm não tủy,viêm màng não.

- Rung đơ cơ (myoclonic jerk, lag mình chới với): từng đợt ngắn1-2 giây, đa phần ở tay cùng chân, dễ mở ra khi bước đầu giấc ngủ giỏi khi chotrẻ ở ngửa.

- Ngủ gà, bứt rứt, chới với, đi loạng choạng, run chi, góc nhìn ngược.

- Rung đơ nhãn cầu.

- Yếu, liệt đưa ra (liệt mượt cấp).

- Liệt dây thần kinh sọ não.

- teo giật, mê man là tín hiệu nặng, thường kèm theo với suy hô hấp, tuầnhoàn.

- Tăng lực căng cơ (biểu hiện giạng cứng mất não, gồng cứng mất vỏ)

5.2. Biến hội chứng tim mạch, hô hấp: Viêm cơ tim, phù phổi cấp, tănghuyết áp, suy tim, trụy mạch.

- Mạch nhanh > 150 lần/phút.

- thời gian đổ đầy mao mạch chậm trên 2 giây.

- domain authority nổi vân tím, vã mồ hôi, đưa ra lạnh. Các thể hiện rối loàn vận mạchcó thể chỉ khu vực trú tại một vùng khung người (1 tay, 1 chân,...)

- quá trình đầu gồm huyết áp tăng (HA trung khu thu: trẻ bên dưới 1 tuổi ³ 110mmHg, trẻ con từ 1-2 tuổi ≥ 115 mmHg, trẻ em trên 2 tuổi ≥ 120 mmHg), quá trình sau mạch,huyết áp ko đo được.

- khó khăn thở: Thở nhanh, rút lõm ngực, khò khè, thở rít thanh quản, thởnông, thở bụng, thở không đều.

- Phù phổi cấp: Sùi bọt hồng, khó thở, tím tái, phổi những ran ẩm, nộikhí quản tất cả máu hay bọt hồng.

6. Phân độ lâm sàng:

6.1. Độ 1: Chỉ loét mồm và/hoặc thương tổn da.

6.2. Độ 2:

6.2.1. Độ 2a: có một trong các dấu hiệu sau:

+ bệnh sử tất cả giật mình dưới 2 lần/30 phút với không ghi dìm lúc khám

+ sốt trên 2 ngày, hay sốt bên trên 390C, nôn, lừ đừ, khó ngủ,quấy khóc vô cớ.

6.2.2. Độ 2b: có dấu hiệu thuộc team 1 hoặc đội 2 :

* nhóm 1: Có 1 trong các biểu thị sau:

- đơ mình ghi nhận lúc khám.

- bệnh sử tất cả giật mình ≥ 2 lần / 30 phút.

- căn bệnh sử có giật mình dĩ nhiên một tín hiệu sau:

+ Ngủ gà

+ Mạch nhanh > 150 lần /phút (khi trẻ ở yên, khôngsốt)

+ sốt cao ≥ 39oC không đáp ứng với thuốc hạ sốt

* Nhóm 2: Có một trong các thể hiện sau:

- Thất điều: run chi, run người, ngồi ko vững, đi loạng choạng.

- Rung đơ nhãn cầu, lác mắt.

- Yếu chi hoặc liệt chi.

- Liệt thần gớm sọ: nuốt sặc, đổi khác giọng nói…

6.3. Độ 3: có những dấu hiệu sau:

- Mạch cấp tốc > 170 lần/phút (khitrẻ nằm yên, ko sốt).

- một số trường hợp có thể mạch chậm(dấu hiệu rất nặng).

- Vã mồ hôi, lạnh toàn thân hoặc khutrú.

Xem thêm: Bệnh Viêm Giác Mạc Có Nguy Hiểm Không ? Bệnh Viêm Giác Mạc Là Gì Và Có Nguy Hiểm Không

- HA tăng.

- Thở nhanh, thở bất thường: Cơnngưng thở, thở bụng, thở nông, rút lõm ngực, khò khè, thở rít thanh quản.

- náo loạn tri giác (Glasgow

- Tăng lực căng cơ.

6.4. Độ 4: có một trong những dấu hiệu sau:

- Sốc.

- Phù phổi cấp.

- Tím tái, SpO2

- dừng thở, thở nấc.

III. ĐIỀU TRỊ

1. Hình thức điều trị:

- bây giờ chưa tất cả thuốc khám chữa đặc hiệu, chỉ điều trị hỗ trợ(không cần sử dụng kháng sinh khi không tồn tại bội nhiễm).

- theo dõi và quan sát sát, phát hiện sớm và điều trị biến đổi chứng.

- bảo đảm an toàn dinh dưỡng đầy đủ, cải thiện thể trạng.

2. Điều trị thế thể:

2.1. Độ 1: Điều trị ngoại trú và theo dõi tại y tế cơ sở.

- Dinh dưỡng đầy đủ theo tuổi. Trẻ còn bú sữa cần liên tiếp cho ăn uống sữa mẹ.

- Hạ sốt lúc sốt cao bằng Paracetamol liều 10 mg/kg/lần (uống) từng 6giờ.

- lau chùi răng miệng.

- ngủ ngơi, tránh kích thích.

- Tái đi khám mỗi 1-2 ngày trong 8-10 ngày đầu của bệnh.Trẻ gồm sốt phảitái thăm khám mỗi ngày cho đến khi không còn sốt ít nhất 48 giờ.

- cần tái khám ngay lúc có dấu hiệu từ độ 2a trở lên trên như:

+ sốt cao ≥ 390C.

+ Thở nhanh, cực nhọc thở.

+ lag mình, lừ đừ, run chi, quấy khóc, bứt rứt khó ngủ, mửa nhiều.

+ Đi loạng choạng.

+ domain authority nổi vân tím, vã mồ hôi, tay chân lạnh.

+ co giật, hôn mê.

2.2. Độ 2: Điều trị nội trú tại căn bệnh viện

2.2.1. Độ 2a:

- Điều trị như độ 1. Trường hòa hợp trẻ nóng cao không đáp ứng tốt vớiparacetamol rất có thể phối phù hợp với ibuprofen 10-15 mg/kg/lần lập lại từng 6-8 giờ nếucần (dùng xen kẽ với những lần sử dụng paracetamol).

- Thuốc: Phenobarbital 5 - 7 mg/kg/ngày, uống.

- Theo dõi tiếp giáp để phạt hiện dấu hiệu chuyển độ.

2.2.2. Độ 2b:

- nằm đầu cao 30°.

- Thở oxy qua mũi 3-6 lít/phút.

- Hạ sốt tích cực và lành mạnh nếu trẻ gồm sốt.

- Thuốc:

+ Phenobarbital 10 - đôi mươi mg/kg truyền tĩnh mạch. Lặp lại sau 8-12 giờkhi cần.

+ Immunoglobulin:

√ đội 2: 1g/kg/ngày truền tĩnh mạch chậm rì rì trong 6-8 giờ. Sau 24 giờnếu còn dấu hiệu độ 2b: sử dụng liều máy 2

√ nhóm 1: không những định Immunoglobulin thường xuyên qui. Nếu như triệu chứngkhông bớt sau 6 giờ điều trị bởi Phenobarbital thì nên cần chỉ địnhImmunoglobulin. Sau 24 giờ reviews lại để quyết định liều thứ hai như đội 2.

- quan sát và theo dõi mạch,nhiệt độ, huyết áp, nhịp thở, hình dáng thở, tri giác, ran phổi, mạch từng 1- 3 giờtrong 6 giờ đầu, tiếp nối theo chu kỳ luân hồi 4-5 giờ.

- Đo độ bãohòa oxy SpO2 cùng theo dõi mạch liêntục (nếu gồm máy).

2.3. Độ 3: Điềutrị nội trú tại đơn vị chức năng hồi sức tích cực

- Thở oxy quamũi 3-6 lít/phút. Đặt vận khí quản giúp thở sớm khi thua trận với thở oxy.

- chống phùnão: nằm đầu cao 30°, tinh giảm dịch (tổng dịch bởi 1/2-3/4 nhu cầu bình thường),thở lắp thêm tăng thông khí duy trì PaCO2 từ25-35 mmHg và gia hạn PaO2 từ90-100 mmHg.

-Phenobarbital 10 - 20 mg/kg truyền tĩnh mạch. Tái diễn sau 8-12 giờ khi cần.

- Immunoglobulin (Gammaglobulin): 1g/kg/ngày truyền tĩnh mạch đủng đỉnh trong6-8 giờ, dùng trong thời gian 2 ngày liên tục

- Dobutaminđược hướng dẫn và chỉ định khi suy tim mạch > 170 lần/phút, liều mở đầu 5µg/kg/phúttruyền tĩnh mạch, tăng ngày một nhiều 1-2,5µg/kg/phút từng 15 phút cho đến khi gồm cải thiệnlâm sàng; liều buổi tối đa 20µg/kg/phút.

- Milrinone truyền tĩnh mạch máu 0,4 µg/kg/phút chỉ sử dụng khi HA cao, trong 24-72 giờ.

- Điều chỉnhrối loạn nước, năng lượng điện giải, toan kiềm, điều trị hạ mặt đường huyết.

- Hạ nóng tích cực.

- Điều trị co giật trường hợp có: Midazolam 0,15mg/kg/lần hoặc Diazepam 0,2-0,3 mg/kg truyền tĩnh mạch máu chậm, lập lại sau 10phút giả dụ còn teo giật (tối đa 3 lần).

- theo dõi và quan sát mạch,nhiệt độ, máu áp, nhịp thở, tri giác, ran phổi, SpO2,mỗi 1- 2 giờ. Trường hợp có đk nên theo dõi huyết áp đụng mạch xâm lấn.

2.4. Độ 4: Điềutrị nội trú tại các đơn vị hồi mức độ tích cực

- Đặt Nội khíquản thở máy: Tăng thông khí giữ lại PaCO2từ 30-35 mmHg và bảo trì PaO2 từ90-100 mmHg.

- chống sốc:Sốc bởi viêm cơ tim hoặc tổn thương trung trung khu vận mạch sinh sống thân não.

+ nếu khôngcó tín hiệu lâm sàng của phù phổi hoặc suy tim: Truyền dịch Natri clorua 0,9%hoặc Ringer lactat: 5 ml/kg/15 phút, điều chỉnh tốc độ theo lý giải CVP vàđáp ứng lâm sàng. Ngôi trường hợp không có CVP phải theo dõi sát tín hiệu quá tải,phù phổi cấp.

+ Đo và theodõi áp lực đè nén tĩnh mạch trung ương.

+ Dobutaminliều khởi đầu 5µg/kg/phút, tăng dần 2- 3µg/kg/phút mỗi 15 phút cho tới khi cóhiệu quả, liều tối đa 20 µg/kg/phút.

- Phù phổi cấp:

+ kết thúc ngaydịch truyền nếu đã truyền dịch.

+ DùngDobutamin liều 5-20 µg/kg/phút.

+ Furosemide1-2 mg/kg/lần tiêm tĩnh mạch chỉ định khi quá sở hữu dịch.

- Điều chỉnhrối loạn kiềm toan, điện giải, hạ đường huyết và phòng phù não:

- lọc máuliên tục tuyệt ECMO (nếu gồm điều kiện).

-Immunoglobulin: hướng đẫn khi HA trung bình ≥ 50mmHg

- kháng sinh:Chỉ dùng kháng sinh khi gồm bội lây lan hoặc chưa thải trừ các bệnh dịch nhiễm khuẩn nặngkhác

- theo dõi và quan sát mạch,nhiệt độ, huyết áp, nhịp thở, tri giác, ran phổi, SpO2, thủy dịch mỗi nửa tiếng trong 6 giờ đồng hồ đầu, sauđó điều chỉnh theo thỏa mãn nhu cầu lâm sàng; Áp lực tĩnh mạch máu trung trọng điểm mỗi giờ, nếu cóđiều kiện bắt buộc theo dõi huyết áp cồn mạch xâm lấn.

IV. PHÒNG BỆNH

1. Vẻ ngoài phòng bệnh:

- hiện tại chưacó vắc xin phòng dịch đặc hiệu.

- Áp dụng cácbiện pháp chống ngừa chuẩn và phòng ngừa so với bệnh lây qua mặt đường tiêu hoá, đặcbiệt để ý tiếp xúc thẳng với nguồn lây.

2. Phòng dịch tại các cơ sở y tế:

- biện pháp lytheo team bệnh.

- nhân viên cấp dưới ytế: sở hữu khẩu trang, rửa, giáp khuẩn tay trước và sau khi chăm sóc.

- Khử trùng bềmặt, nệm bệnh, phòng bệnh bởi Cloramin B 2%. Lưu ý khử khuẩn những ghế ngồi củabệnh nhân với thân nhân trên khu khám bệnh.

- giải pháp xử lý chấtthải, quần áo, khăn trải giường của người bệnh và dụng cụ chăm sóc sử dụng lạitheo các bước phòng bệnh lây qua con đường tiêu hoá.

3. Phòng căn bệnh ở cùng đồng:

- dọn dẹp cánhân, cọ tay bởi xà chống (đặc biệt sau khoản thời gian thay quần áo, tã, sau khoản thời gian tiếpxúc cùng với phân, nước bọt).

- Rửa sạch sẽ đồchơi, đồ gia dụng dụng, sàn nhà.

- lau sàn nhàbằng hỗn hợp khử trùng Cloramin B 2% hoặc các dung dịch khử khuẩn khác.

- bí quyết ly trẻbệnh tại nhà. Không tới nhà trẻ, trường học, nơi những trẻ chơi triệu tập trong10-14 ngày đầu của bệnh./.


Chuyên mục: Y tế sức khỏe