Cây thuốc quý chữa bệnh

     
Tác giả: Phan DuyChuyên ngành: Y học cổ truyềnNhà xuất bản:Bộ Y tếNăm xuất bản:2014Trạng thái:Chờ xét duyệtQuyền truy cập: xã hội

(Ban hành kèm theo ra quyết định số 4664/QĐ-BYT, ngày thứ 7 tháng 11 năm năm trước của bộ trưởng Bộ Y tế)

1. BẠC HÀ

Tên khác: Bạc hà nam, doạ nặm, chạ phiéc hom (Tày)

Tên khoa học: Mentha arvensis L.

Bạn đang xem: Cây thuốc quý chữa bệnh

Họ: Bạc hà (Lamiaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận cùng bề mặt đất

Công năng, nhà trị: Sơ phong, thanh nhiệt, thấu chẩn, sơ can, giải uất, giải độc. Trị cảm mạo phong nhiệt, cảm cúm, ngạt mũi, nhức đầu, đau mắt đỏ, liên quan sởi mọc, ngực sườn đầy tức.

Liều lượng, cách dùng: Ngày dùng 12 - 20g, hãm vào nước sôi 200 ml, cách 3 giờ uống một lần.

*

 

2. BÁCH BỘ

Tên khác: Củ bố mươi, dây đẹt ác, hơ linh (Ba Na)

Tên khoa học: Stemona tuberosa Lour.

Họ: Bách cỗ (Stemonaceae)

Bộ phận dùng: Rễ

Công năng, nhà trị: Nhuận phế, chỉ ho, gần cạnh trùng. Chữa các chứng ho new hoặc ho thọ ngày, viêm phế quản mạn tính, trị giun kim, ngứa, ghẻ lở.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày dùng 8 - 12g, nhan sắc uống, thụt hậu môn điều trị giun kim, dùng

30 - 40g sắc lấy nước rửa chữa bệnh ngứa, lở.

*

 

3. BẠCH ĐỒNG NỮ

Tên khác: Mò trắng, tìm mâm xôi, Bấn trắng

Tên khoa học: Clerodendrum chinense (Osbeck.) Mabb var. simplex (Mold.) S. L. Chen

Họ: Cỏ roi con ngữa (Verbenaceae)

Bộ phận dùng: Rễ, lá, hoa

Công năng, nhà trị: Thanh nhiệt, giải độc, khu vực phong trừ thấp, tiêu viêm. Rễ cây trị gân xương nhức nhức, mỏi lưng, mỏi gối, kinh nguyệt ko đều, viêm túi mật, quà da, kim cương mắt. Dùng kế bên ngâm cọ trĩ, lòi dom. Lá cây chữa trị tăng tiết áp, khí hỏng bạch đới, Lá dùng kế bên trị dấu thương, tắm rửa ghẻ, chốc đầu. Hoa sử dụng trị ngứa.

Liều lượng, giải pháp dùng: Rễ ngày dùng 12 - 16g, sắc đẹp uống. Sử dụng 1 kilogam cành lá, rửa sạch, đung nóng với nước 30 phút, lọc rước nước, nhỏ giọt thường xuyên lên vệt thương hoặc ngâm dấu thương ngày 2 lần, mỗi lần 1 giờ.

 

4. BẠCH HOA XÀ THIỆT THẢO

Tên khác: Cỏ lưỡi rắn hoa trắng

Tên khoa học: Hedyotis diffusa Willd.

Họ: Cà phê (Rubiaceae)

Bộ phận dùng: Toàn cây

Công năng, nhà trị: Thanh nhiệt giải độc, lợi niệu thông lâm, tiêu ung tán kết. Trị phế nhiệt, hen suyễn, viêm họng, viêm Amydal, viêm mặt đường tiết niệu, viêm ruột già (trường ung). Dùng xung quanh chữa lốt thương, rắn cắn, côn trùng nhỏ đốt.

Liều lượng, cách dùng: Ngày dùng 15 - 60g (khô) nhan sắc uống. Sử dụng ngoài, băm nhuyễn đắp trên chỗ.

 

*

5. BÁN HẠ NAM

Tên khác: Cây chóc, chóc chuột, phái mạnh tinh, buôn bán hạ tía thùy

Tên khoa học: Typhonium trilobatum (L.) Schott.

Họ: Ráy (Araceae).

Bộ phận dùng: Thân rễ. Khi sử dụng phải qua chế biến cẩn thận.

Công năng, chủ trị: Hóa đàm táo khuyết thấp, giáng nghịch chỉ nôn, giáng khí chỉ ho. Chữa trị nôn, bi hùng nôn, đầy trướng bụng, ho tất cả đờm, ho thọ ngày. Dùng bên cạnh chữa ong đốt, rắn rết cắn.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày dùng 3 - 10g, sắc uống. Hay phối phù hợp với các vị dung dịch khác.

Kiêng kỵ: Phụ nữ có thai sử dụng thận trọng.

*

 

6. BỐ CHÍNH SÂM

Tên khác: Nhân sâm Phú yên, Thổ hào sâm

Tên khoa học: Abelmoschus moschatus Medik. Ssp. tuberosus (Span) Borss.

Họ: Bông (Malvaceae).

Bộ phận dùng: Rễ. Rửa sạch, ngâm nước gạo một đêm, thiết bị chín. Phơi khô, hoặc sấy khô.

Công năng, nhà trị: Bổ khí, ích huyết, sinh tân dịch, chỉ khát (giảm ho), trừ đờm. Chữa cơ thể suy nhược, yếu ăn, nhát ngủ, thần tởm suy nhược, hoa mắt chóng mặt, nhức dạ dầy, tiêu chảy, ho viêm họng, viêm phế truất quản, bạn háo khát, táo khuyết bón.

Liều lượng, cách dùng: Ngày sử dụng 10 - 12g, sắc uống.

Kiêng kỵ: Nếu thể tạng hàn nên chích với gừng. Ko dùng phổ biến với Lê lô.

*

 

7. BỒ CÔNG ANH

Tên khác: Diếp dại, diếp trời, rau người yêu cóc, rau củ mét, cây mũi mác

Tên khoa học: Lactuca indica L.

Họ: Cúc (Asteraceae)

Bộ phận dùng: Phần trên mặt đất

Công năng, công ty trị: Thanh nhiệt độ giải độc, tiêu viêm tán kết. Chữa mụn nhọt sang trọng lở, tắc tia sữa, viêm tuyến vú, lây nhiễm trùng con đường tiết niệu.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày cần sử dụng 8 - 30 g (khô), 20 - 40g (cây tươi), ép lấy nước uống hoặc sắc uống. Đắp ko kể trị nhọt nhọt, sưng vú, tắc tia sữa.

*

 

8. CÀ gai LEO

Tên khác: Cà vạnh, Cà cườm, Cà quánh, Cà quýnh.

Tên khoa học: Solanum procumbens Lour.

Họ: Cà (Solanaceae).

Bộ phận dùng: Rễ (Thích gia căn), dây (Thích gia đằng).

Công năng, nhà trị: Tán phong trừ thấp, tiêu độc, bớt đau. Chữa trị đau nhức gân xương, ho, ho gà, xơ gan, rắn cắn.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày 16 - 20g, nhan sắc uống.

*

 

9. CAM THẢO ĐẤT

Tên khác: Cam thảo nam, thổ cam thảo, dã cam thảo, r’gờm, t’rôm lạy (K’Ho)

Tên khoa học: Scoparia dulcis L.

Họ: Hoa mõm chó (Scrophulariaceae)

Bộ phận dùng: Cả cây

Công năng, nhà trị: Bổ tỳ, sinh tân, nhuận phế, thanh nhiệt, giải độc, lợi niệu. Trị sốt, ho, viêm họng, ban chẩn, phế nhiệt tạo ho, rong kinh, đái toá đường.

Liều lượng, cách dùng: Ngày sử dụng 16 - 20g (dạng khô); 20 - 40g (cây tươi), nhan sắc hoặc hãm uống.

*

 

10. CỎ MẦN TRẦU

Tên khác: Cỏ chỉ tía, thanh vai trung phong thảo, cao dag (Ba Na), hất t’rớ lạy (K’Ho)

Tên khoa học: Eleusine indica (L.) Geartn.

Họ: Lúa (Poaceae)

Bộ phận dùng: Cả cây

Công năng, nhà trị: Lương huyết, thanh nhiệt, hạ sốt, giải độc, làm mát gan, tạo sự mồ hôi, lợi tiểu. Chữa cảm nắng, sốt nóng, cao ngày tiết áp, viêm gan hoàng đảm, dị ứng mẩn ngứa, tè khó, thủy dịch đỏ.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày sử dụng 12 - 16g (khô), 80 - 120g (cây tươi), hâm sôi trong 15-20 phút, để nguội chắt lấy nước uống.

*

 

11. CỎ NHỌ NỒI

Tên khác: Cỏ mực, Hạn liên thảo, lệ trường, phong trường, mạy mỏ lắc nà (Tày), nhả phụ thân chát (Thái)

Tên khoa học: Eclipta prostrata (L.) L.

Họ: Cúc (Asteraceae)

Bộ phận dùng: Phần trên mặt đất

Công năng, chủ trị: Lương huyết, chỉ huyết, té can thận, chữa các chứng huyết nhiệt, ho ra máu, ói ra máu, đi ỉa ra máu, vệ sinh ra máu, chảy máu cam, bị ra máu dưới da, băng huyết, rong huyết, râu tóc sớm bạc, răng lợi sưng đau.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày dùng 12 - 20g (khô), nhan sắc uống; 30 - 50g (tươi), giã cố lấy nước uống, buồn phiền đắp vết thương. Hoàn toàn có thể dùng phối phù hợp với các cây thuốc khác chữa triệu chứng xuất huyết.

Lưu ý khi sử dụng: Không dùng cho những người có tỳ vị hư hàn, ỉa chảy, phân sống.

*

 

12. CỎ SỮA LÁ NHỎ

Tên khác: Vú sữa đất, thiên căn thảo, cẩm địa

Tên khoa học: Euphorbia thymifolia L.

Họ: Thầu dầu (Euphorbiaceae)

Bộ phận dùng: Cả cây

Công năng, công ty trị: Cầm máu, bớt đau, tiêu độc, chỉ lỵ, thông sữa, lợi tiểu. Chữa lỵ trực khuẩn và lỵ amip độc nhất là đến trẻ em, chữa mụn nhọt, đàn bà băng huyết, thiếu nữ sau đẻ không nhiều sữa hoặc tắc tia sữa.

Liều lượng, bí quyết dùng: Người lớn: ngày sử dụng 40 - 100g; trẻ con em: ngày dùng 10 - 20g, sắc uống, sử dụng 5 -7 ngày.

*

 

13. CỎ TRANH

Tên khác: Cỏ tranh răng, bạch mao căn, dia (K’Dong), tốt nhất địa (Gia Rai)

Tên khoa học: Imperata cylindrica (L.) Beauv.

Họ: Lúa (Poaceae)

Bộ phận dùng: Thân rễ

Công năng, chủ trị: Lương huyết, chỉ huyết, thanh nhiệt, lợi tiểu, sút đau. Chữa phiền khát, tiểu tiện khó, đái ít, tiểu buốt, đái ra máu, ho ra máu, chảy máu cam vì chưng huyết nhiệt, phù thũng vì chưng viêm cầu thận cấp, hoàng đản.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày sử dụng 9 - 30g (khô), 30 - 60g (tươi) thái nhỏ, dung nhan với 600 ml nước đến khi còn 200 ml chia 2 - 3 lần uống trong ngày.

*

 

14. CỎ XƯỚC

Tên khác: Hoài ngưu tất.

Tên khoa học: Achyranthes aspera L.

Họ: Rau dền (Amaranthaceae)

Bộ phận dùng: Rễ đã phơi khô hoặc sấy khô.

Công năng, công ty trị: Hoạt huyết, khứ ứ, ngã can thận táo bạo gân xương, lợi thủy thông lâm. Chữa trị đau nhức xương khớp, đau lưng, mỏi gối, chân tay co quắp, tê bại, tởm nguyệt ko đều, vệ sinh không thông, tè buốt, tiểu rắt.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày dùng 6 - 15g; 12 - 40g, nhan sắc uống.

Kiêng kỵ: Phụ nữ có thai, ỉa lỏng, di tinh.

*

 

15. CỐI XAY

Tên khác: Giàng xay, quýnh ma, ma bản thảo, kim hoa thảo

Tên khoa học: Abutilon indicum (L.) Sweet

Họ: Bông (Malvaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận trên mặt đất

Công năng, nhà trị: Giải biểu nhiệt, hoạt huyết, tiêu thũng. Trị cảm sốt bởi phong nhiệt, nhức đầu, tai ù, tai điếc, sốt quà da, túng tiểu tiện, phù thũng, lở ngứa, dị ứng.

Liều lượng, cách dùng: Ngày dùng 8 - 12g (dạng khô), trăng tròn - 40g (cây tươi), sắc uống.

 

*

16. CỐT KHÍ

Tên khác: Cốt khí củ

Tên khoa học: Reynoutria japonica Houtt.

Họ: Rau răm (Polygonaceae).

Bộ phận dùng: Rễ phơi tuyệt sấy khô.

Công năng, công ty trị: Khu phong trừ thấp, hoạt huyết, thông kinh, chỉ khái (giảm ho), hóa đờm, chỉ thống. Trị đau nhức gân xương, ngã sưng đau ứ huyết, bế kinh, hoàng đản, ho các đờm, nhọt nhọt lở loét.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày dùng 9 - 15g, sắc đẹp uống, dùng ko kể sắc mang nước nhằm bôi, rửa, hoặc chế thành cao, bôi.

 

*

17. CÚC HOA

Tên khác: Kim cúc, hoàng cúc, dã cúc, cam cúc

Tên khoa học: Chrysanthemum indicum L.

Họ: Cúc (Asteraceae)

Bộ phận dùng: Cụm hoa

Công năng, công ty trị: Phát tán phong nhiệt, giải độc, minh mục. Chữa các chứng đau đầu hoa mắt, giường mặt, đau mắt đỏ, chảy những nước mắt, mờ mắt, huyết áp cao, nhọt nhọt, đinh độc.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày dùng 8 - 16g (dạng khô), nhan sắc uống.

*

 

18. CÚC TẦN

Tên khác: Cây lức, tự bi, phật phà (Tày)

Tên khoa học: Pluchea indica (L.) Less.

Họ: Cúc (Asteraceae).

Bộ phận dùng: Rễ, lá, cành.

Công năng, nhà trị: Phát tán phong nhiệt, tiêu độc, lợi tiểu, tiêu đàm. Chữa trị cảm mạo phong nhiệt, sốt ko ra mồ hôi, phong thấp, cơ bại, đau nhức xương khớp.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày dùng 8 - 16g, sắc uống.

*

 

19. DÀNH DÀNH

Tên khác: Chi tử

Tên khoa học: Gardenia jasminoides J. Ellis

Họ: Cà phê (Rubiaceae).

Bộ phận dùng: Quả sẽ phơi khô.

Công năng, chủ trị: Thanh nhiệt độ trừ phiền, lợi tiểu, lương huyết, chỉ huyết. Chữa sốt cao, người hoảng sợ khó ngủ, quà da, đi tiểu khó, tiểu tiện ra máu, chảy máu cam. Mửa ra máu, dùng ko kể trị sưng đau vì chưng sang chấn.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày cần sử dụng 6 - 12g, nhan sắc uống.

*

 

20. DÂU TẰM

Tên khác: Dâu ta, tang

Tên khoa học: Morus alba L.

Họ: Dâu tằm (Moraceae)

Bộ phận dùng: Rễ, thân, lá, quả.

Công năng, chủ trị: Vỏ rễ dâu có tính năng thanh phế nhiệt độ bình suyễn, tiêu thũng, bớt ho, trừ đờm, hạ suyễn. Chữa phế nhiệt, ho suyễn, hen, ho ra máu, trẻ con ho gà, phù thũng, bụng trướng to, vệ sinh không thông; Lá dâu có chức năng tán phong thanh nhiệt, thanh can, sáng sủa mắt. Chữa cảm mạo phong nhiệt, phế nhiệt, ho, viêm họng, nhức đầu, mắt đỏ, tung nước mắt, đậu lào, phân phát ban, cao huyết áp, mất ngủ; Cành dâu có tác dụng trừ phong thấp, lợi những khớp, thông tởm hoạt lạc, tiêu viêm. Trị phong thấp nhức nhức những đầu xương, cước khí, sưng lở, thủ công co quắp.

Liều lượng, cách dùng: Vỏ rễ: ngày sử dụng 6 - 12g (có thể dùng tới 20 - 40g), sắc đẹp uống. Lá: ngày cần sử dụng 5 - 12g, dung nhan uống. Cành: ngày dùng: 9 - 15g (có thể cần sử dụng tới 40 - 60g), nhan sắc uống.

*

 

21. ĐỊA HOÀNG

Tên khác: Sinh địa hoàng.

Tên khoa học: Rehmannia glutinosa (Gaertn.) Libosch.ex Steud.

Họ: Hoa mõm chó (Scrophulariaceae)

Bộ phận dùng: Rễ củ phơi xuất xắc sấy khô.

Công năng, nhà trị: Bổ âm, thanh nhiệt độ lương huyết, sinh tân dịch. Chữa trị âm hư, sốt về chiều, khát nước, thiếu thốn máu, suy yếu cơ thể, tân dịch khô, phiền táo apple mất ngủ.

Liều lượng, cách dùng: Ngày dùng 8 - 16g, sắc uống.

*

 

22. ĐỊA LIỀN

Tên khác: Sơn nại, tam nại, thiền liền, sa khương

Tên khoa học: Kaempferia galanga L.

Họ: Gừng (Zingiberaceae)

Bộ phận dùng: Thân rễ (Rhizoma Kaempferiae) thái lát, phơi sấy khô, lá.

Công năng, nhà trị: Ôn trung, tán hàn, trừ thấp, tiêu thực. Trị ngực bụng rét mướt đau, tiêu chảy, siêu thị nhà hàng khó tiêu, đau dạ dày, nôn mửa, đau cùng xương khớp.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày cần sử dụng 4 - 8g, sắc đẹp uống. Dùng ko kể ngâm rượu nhằm xoa bóp.

*

 

23. DIỆP HẠ CHÂU

Tên khác: Diệp hạ châu đắng, Cây chó đẻ răng cưa

Tên khoa học: Phyllanthus urinaria L.

Họ: Thầu dầu (Euphorbiaceae).

Bộ phận dùng: Phần cùng bề mặt đất sấy hoặc phơi khô.

Công năng, chủ trị: Tiêu độc, cạnh bên trùng, lợi mật, thanh can, tiêu viêm tán ứ, lợi thủy. Trị viêm gan hoàng đảm, viêm họng, tắc sữa, gớm bế, viêm domain authority thần kinh, viêm thận, sỏi huyết niệu, mụn nhọt, lở ngứa xung quanh da.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày sử dụng 8 - 20g, nhan sắc uống.

*

 

24. ĐINH LĂNG

Tên khác: Cây gỏi cá, phái nam dương sâm

Tên khoa học: Polyscias fruticosa (L.) Harms

Họ: Nhân sâm (Araliaceae)

Bộ phận dùng: Rễ, thân, cành, lá.

Công năng, công ty trị: Bổ khí, tiêu thực, lợi sữa, tiêu viêm, giải độc. Rễ Đinh lăng chữa trị suy nhược cơ thể, nhỏ yếu, mệt nhọc mỏi, ngủ ít, tiêu hóa kém, thiếu nữ sau đẻ không nhiều sữa. Lá chữa trị cảm sốt, mụn nhọt, giã đắp sưng tấy, sưng vú. Thân, cành trị thấp khớp, đau lưng.

Liều lượng, biện pháp dùng:

Rễ: Ngày dùng 3 - 6g, hãm, hoặc đung nóng trong 15 phút, phân chia 2 - 3 lần uống;

Lá tươi: ngày dùng 30 - 50g, giã đắp;

Thân, cành: ngày sử dụng 30 - 50g, dung nhan uống.

*
Cây đinh lăng

 

25. ĐƠN LÁ ĐỎ

Tên khác: Đơn đỏ, Đơn tía, Đơn phương diện trời.

Tên khoa học: Excoecaria cochichinensis Lour.

Họ: Thầu dầu (Euphorbiaceae). Cây được trồng có tác dụng thuốc, làm cho cảnh ở những địa phương nước ta.

Bộ phận dùng: Rễ, vỏ thân, lá.

Công năng, chủ trị: Thanh sức nóng giải độc, hoạt huyết, sút đau, lợi tiểu. Chữa trị cảm sốt, đau và nhức xương khớp, ghê nguyệt không đều, áp xe vú, dị ứng, mụn nhọt, lở ngứa, đi tả lâu ngày.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày cần sử dụng 6 - 12g, sắc uống.

*

 

26. DỪA CẠN

Tên khác: Hải Đằng, Dương giác, ngôi trường xuân hoa

Tên khoa học: Catharanthus roseus (L.) G. Don

Họ: Trúc đào (Apocynaceae).

Bộ phận dùng: Thân, lá, rễ

Công năng, nhà trị: Hoạt huyết, bình can, tiêu thũng, giải độc, an thần. Chữa tăng tiết áp, gớm nguyệt không đều, lỵ, túng tiểu.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày sử dụng 8 - 12g, sắc uống.

Kiêng kỵ: Phụ thiếu phụ có thai ko được dùng.

*

 

27. GAI

Tên khác: Gai có tác dụng bánh, tua tuyết, trư ma.

Tên khoa học: Boehmeria nivea (L.) Gaudich.

Họ: Gai (Urticaceae)

Bộ phận dùng: Rễ, lá

Công năng, nhà trị: Rễ có tác dụng chỉ huyết, an thai, thanh nhiệt, giải độc. Chữa động thai, bị chảy máu dọa sẩy, đái đục, tiểu ra máu. Lá có công dụng lương huyết, chỉ huyết, sử dụng trị tan máu, làm cho lành lốt thương.

Liều lượng, giải pháp dùng: Rễ: Ngày dùng 6 - 20g (tươi) giỏi 8 - 12g (khô), đun sôi với 400ml nước đến khi còn lại 100 ml, uống 1 lần vào ngày. Lá: dùng ko kể lượng vừa đủ, giã đắp vào lốt thương.

*

 

28. GỪNG

Tên khác: Khương

Tên khoa học: Zingiber officinale Rosc.

Họ: Gừng (Zingiberaceae)

Bộ phận dùng: Thân rễ (củ)

Công năng, nhà trị: Gừng thô (Can khương) Ôn trung, trục hàn, hồi dương, thông mạch. Gừng tươi chữa cảm mạo phong hàn, nhức đầu, ngạt mũi, ho tất cả đờm, ói mửa, bụng đầy trướng, kích say mê tiêu hóa, cạnh bên trùng, hành thủy, giải độc ngứa do buôn bán hạ, cua, cá. Bào khương chữa đau bụng, giá bụng, đi ngoài. Gừng khô với tiêu khương (gừng nướng) chữa trị đau bụng vày lạnh, bụng đầy trướng không tiêu, thổ tả, tuỳ thuộc giá lạnh, mạch nhỏ, đàm ẩm, ho suyễn với thấp khớp. Thán khương hay được sử dụng chỉ huyết.

Liều lượng, giải pháp dùng: Gừng tươi, Bào khương: Ngày cần sử dụng 4 - 8g, sắc uống; Gừng khô với Tiêu khương: Ngày dùng 4 - 20g, cần sử dụng dạng thuốc dung nhan hoặc trả tán; Thán khương: Ngày sử dụng 4 - 8g, sắc đẹp uống.

 

*

29. HẠ KHÔ THẢO

Tên khoa học: Prunella vulgaris L.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae).

Bộ phận dùng: Cụm quả vẫn phơi xuất xắc sấy khô.

Công năng, chủ trị: Thanh nhiệt độ giáng hỏa, minh mục, tán kết, tiêu sưng. Trị lao hạch, bướu cổ, áp xe cộ vú, đau mắt, viêm tử cung, viêm gan, cao huyết áp, ngứa, hắc lào, vẩy nến.

Liều lượng, cách dùng: Ngày 9 - 15 g, dạng thuốc sắc.

*

 

30. HOẮC HƯƠNG

Tên khác: Thổ Hoắc hương, Quảng Hoắc hương

Tên khoa học: Pogostemon cablin (Blanco) Benth.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae).

Bộ phận dùng: Lá phơi hay sấy khô

Công năng, nhà trị: Giải thử, hóa thấp, chỉ nôn. Chữa cảm mạo, nhức đầu, đau mình mẩy, sổ mũi, đau bụng tiêu chảy, ẩm thực không tiêu vào mùa hè.

*

 

31. HÚNG CHANH

Tên khác: Dương tử tô, rau củ thơm lông.

Tên khoa học: Plectranthus amboinicus (Lour.) Spreng.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae).

Bộ phận dùng: Lá tươi hoặc sử dụng phần cùng bề mặt đất đựng lấy tinh dầu.

Công năng, công ty trị: Ổn phế, trừ đàm, tân ôn giải biểu, giải độc. Trị cảm cúm, sốt lạnh về chiều, chữa ho, viêm họng, khan tiếng, trị thổ huyết, chảy máu cam, táo bị cắn dở bón. Dùng kế bên giã đắp lên đa số vết vì chưng rết với bọ cạp cắn.

*

 

32. HƯƠNG NHU TÍA

Tên khác: É tía

Tên khoa học: Ocimum tenuiflorum L.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận xung quanh đất

Công năng, nhà trị: Phát hãn, thanh thử, tán thấp, hành thủy, sút đau. Chữa sốt cao, say nắng, nhức đầu, nhức bụng, đi ngoài, ói mửa, phù thũng.

Liều lượng, cách dùng: Ngày dùng: 6 - 12g, sắc đẹp hoặc hãm uống. Có thể dùng mùi hương nhu trắng để vậy thế.

*

 

33. HUYẾT DỤ

Tên khoa học: Cordyline fruticosa (L.) Goepp.

Họ: họ huyết giác (Dracaenaceae)

Bộ phận dùng: Lá tươi hoặc khô.

Công năng, nhà trị: Thanh nhiệt, cố máu, tan huyết, giảm đau. Chữa rong huyết, băng huyết, tiểu ra máu, nóng xuất huyết. Lá trị vết thương.

Liều lượng, cách dùng: Ngày dùng: 8 - 16g, sắc uống.

*

 

34. HY THIÊM

Tên khác: Cỏ đĩ, Cây cứt lợn, Hy tiên.

Tên khoa học: Siegesbeckia orientalis L.

Họ: Cúc (Asteraceae).

Bộ phận dùng: Phần xung quanh đất

Công năng, chủ trị: Trừ phong thấp, thanh nhiệt, giải độc. Chữa đau lưng, mỏi gối, đau xương khớp, thuộc hạ tê buốt, mụn nhọt.

Xem thêm: Mẹo Chữa Nghén Cho Bà Bầu Tại Nhà, Bỏ Túi 5+ Các Cách Giảm Nghén Bầu Cực Hiệu Quả

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày dùng: 9 - 12g, nhan sắc uống.

*

 

35. ÍCH MẪU

Tên khác: Cây chói đèn, sung uý

Tên khoa học: Leonurus japonicus Houtt

Họ: Bạc hà (Lamiaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận xung quanh đất

Công năng, nhà trị: Hoạt huyết, điều kinh, khứ ứ, tiêu thũng. Chữa xôn xao kinh nguyệt, ghê bế, sôi bụng kinh, khí hỏng bạch đới, rong kinh, rong huyết, thiếu phụ sau đẻ máu hôi không ra hết.

Liều lượng, cách dùng: Ngày dùng: thân lá 6 - 12g, hạt: 4 - 9g, dung nhan uống.

*

 

36. KÉ ĐẦU NGỰA

Tên khác: Thương nhĩ

Tên khoa học: Xanthium strumarium L.

Họ: Cúc (Asteraceae)

Bộ phận dùng: Quả già

Công năng, chủ trị: Tiêu độc, gần kề trùng, tán phong thông khiếu, trừ thấp. Chữa trị phong hàn, đau đầu, tay chân co rút, nhức khớp, mũi chảy nước hôi, ngươi đay, lở ngứa, tràng nhạc, nhọt nhọt, mẩn ngứa.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày sử dụng 6 - 12g, dung nhan uống.

*

 

37. KHỔ SÂM cho LÁ

Tên khác: Khổ sâm Bắc bộ, cù đèn, teo chạy đón (Thái)

Tên khoa học: Croton tonkinensis Gagnep.

Họ: Thầu dầu (Euphorbiaceae).

Bộ phận dùng: Lá và cành thu hái lúc cây đang có hoa, phơi khô.

Công năng, nhà trị: Thanh nhiệt, giải độc, liền kề trùng. Chữa viêm loét dạ dày, tiêu hóa kém, mụn nhọt, lở loét quanh đó da, viêm mũi.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày sử dụng 15 - 20g, sắc đẹp uống. Dùng bên cạnh lấy nước sắc để rửa, trị mụn nhọt, lở ngứa.

*

 

38. KIM NGÂN

Tên khác: Dây nhẫn đông, chừa giang khằn (Thái), boóc kim ngằn (Tày)

Tên khoa học: Lonicera japonica Thunb.

Họ: Kim ngân (Caprifoliaceae)

Bộ phận dùng: Thân, lá, hoa

Công năng, chủ trị: Thanh nhiệt độ giải độc, tán phong nhiệt. Trị mụn nhọt, mề đay, lở ngứa, nhiệt độc ban sởi, dị ứng, lỵ, cảm mạo phong nhiệt, ho vị phế nhiệt, viêm xoang dị ứng.

Liều lượng, cách dùng: Kim ngân được sử dụng riêng giỏi phối phù hợp với nhiều vị thuốc khác. Ngày dùng 4 - 6g (hoa) tốt 15 - 30g (cành, lá), dùng dưới dạng thuốc nhan sắc uống, thuốc hãm hoặc hoàn tán.

*

 

39. KIM TIỀN THẢO

Tên khác: Đồng chi phí lông, đôi mắt trâu, vảy rồng

Tên khoa học: Desmodium styracifolium (Osbeck) Merr.

Họ: Đậu (Fabaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận trên mặt đất

Công năng, chủ trị: Thanh nhiệt, trừ thấp, lợi tiểu, thông lâm. Chữa sỏi đường tiết niệu, tè buốt, viêm gan tiến thưởng da, phù thũng.

Liều lượng, cách dùng: Ngày dùng 15 - 30g, sắc đẹp uống.

*

 

40. Tởm GIỚI

Tên khác: Khương giới, trả tô, nhả nát hom (Thái)

Tên khoa học: Elsholtzia ciliata (Thunb.) Hyland.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận trên mặt đất (ngọn có hoa)

Công năng, công ty trị: Giải biểu, quần thể phong, chỉ ngứa. Chữa cảm mạo, sốt, nhức đầu, hoa mắt, viêm họng, ngứa, phong trúng tởm lạc.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày cần sử dụng 6 - 12g (dạng khô), sắc đẹp hoặc hãm uống. Lúc sao đen được sử dụng chữa băng huyết, rong kinh, thổ huyết, bị ra máu cam, đi ỉa ra máu, ngày dùng: 6 - 12g, sắc hoặc hãm uống.

*

 

41. LÁ LỐT

Tên khác: Tất bát

Tên khoa học: Piper lolot C. DC.

Họ: Hồ tiêu (Piperaceae)

Bộ phận dùng: Dùng toàn cây

Công năng, chủ trị: Ôn trung, tán hàn, hạ khí, chỉ thống, trừ phong thấp, khiếu nại vị, tiêu thực, chỉ ẩu. Chữa chứng phong thấp, rẻ khớp mạn, đau lưng, đau khớp, đau và nhức xương, chân tay tê bại, xôn xao tiêu hóa, nôn ói đầy hơi, trướng bụng, tiêu chảy, đau đầu, đau nhức răng, tan nước mũi hôi, ra những giọt mồ hôi chân tay.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày cần sử dụng 8 - 12g (khô) xuất xắc 15 - 30g (tươi), sắc đẹp uống, chia 2 -3 lần.

*

 

42. MÃ ĐỀ

Tên khác: Xa tiền, bông mã đề

Tên khoa học: Plantago major L.

Họ: Mã đề (Plantaginaceae)

Bộ phận dùng: lá, hạt

Công năng, nhà trị: Thanh tốt nhiệt, lợi tiểu, thông lâm, chỉ huyết. Chữa ho lâu ngày, viêm khí quản, viêm thận cùng bàng quang, nhức dạ dầy, bí tiểu tiện, tiểu tiện ra tiết hoặc ra sỏi máu niệu, phù thũng, ra máu cam. Dùng xung quanh lá mã đề có tác dụng làm nhọt nhọt giường vỡ, mau lành.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày sử dụng 10 - 20g (toàn cây) tốt 6 - 12g (hạt), sắc uống. Dùng ngoài lấy lá mã đề lượng vừa đủ, xay nhuyễn đắp vào nơi tất cả mụn.

*

 

43. MẠCH MÔN

Tên khác: Mạch môn đông, mạch đông, tóc tiên, cỏ lan

Tên khoa học: Ophiopogon japonicus (L.f) Ker-Gawl.

Họ: Mạch môn (Haemodoraceae)

Bộ phận dùng: Rễ củ phơi xuất xắc sấy khô.

Công năng, nhà trị: Dưỡng vị, sinh tân, nhuận phế truất thanh tâm. Chữa phế nhiệt bởi vì âm hư, kho khan, ho lao, tân dịch hỏng tổn, trung tâm phiền mất ngủ, tiêu khát, táo bị cắn dở bón.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày dùng 6 - 12g, dung nhan uống.

*

 

44. MẦN TƯỚI

Tên khác: Lan thảo, mùi hương thảo.

Tên khoa học: Eupatorium fortunei Turcz.

Họ: Cúc (Asteraceae)

Bộ phận dùng: Phần xung quanh đất phơi giỏi sấy khô.

Công năng, chủ trị: Hoạt huyết, tán ứ, lợi thủy, tiêu thũng, gần kề trùng. Chữa trị kinh nguyệt không đều, phụ nữ sau sinh máu ứ, phù thũng, mụn nhọt, lở ngứa xung quanh da.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày cần sử dụng 6 - 12g, nhan sắc uống. Dùng ko kể cả cây, giã nát đắp vào mụn nhọt, lở ngứa.

*

 

45. MỎ QUẠ

Tên khác: Hoàng lồ, rubi lồ, Xuyên phá thạch.

Tên khoa học: Maclura cochinchinensis (Lour.) Corn.

Họ: Dâu tằm (Moraceae).

Bộ phận dùng: Lá, rễ

Công năng, nhà trị: Sát trùng, chỉ thống, chỉ ho. Chữa trị vết yêu quý phần mềm, ho ra máu.

Liều lượng, giải pháp dùng: Lá tươi 100 - 200g, tùy thuộc vào vết thương, vứt gân lá, giã nhỏ tuổi đắp vệt thương.

*

 

46. MƠ TAM THỂ

Tên khác: Mơ lông

Tên khoa học: Paederia lanuginosa Wall.

Họ: Cà phê (Rubiaceae).

Bộ phận dùng: 

Công năng, công ty trị: Thanh nhiệt, giải độc. Trị lỵ trực khuẩn.

Liều lượng, bí quyết dùng: Lá tươi 30 - 50g, vệ sinh sạch, thái nhỏ trộn với trứng gà, quấn vào lá chuối rước nướng hoặc áp chảo đến chín. Ngày nạp năng lượng 2 - 3 lần, trong 5 - 8 ngày.

*

 

47. NÁNG

Tên khác: Lá náng, Náng hoa trắng

Tên khoa học: Crinum asiaticum L.

Họ: Thuỷ tiên (Amaryllidaceae).

Bộ phận dùng: Lá, thân hành.

Công năng, chủ trị: Hoạt huyết, sút đau. Chữa sưng, tụ máu, bong gân, không đúng khớp vì ngã, chữa thấp khớp, nhức mỏi.

Liều lượng, giải pháp dùng: Lá náng hơ lạnh đắp vào địa điểm tụ máu, bong gân, sưng tấy.

*

 

48. NGẢI CỨU

Tên khác: Thuốc cứu, ngải diệp, nhả ngải (Tày), quá sú (H’mông), co linh li (Thái)

Tên khoa học: Artemisia vulgaris L.

Họ: Cúc (Asteraceae).

Bộ phận dùng: Bộ phận xung quanh đất

Công năng, chủ trị: Chỉ huyết, trừ hàn thấp, điều kinh, an thai. Chữa trị phong thấp, tởm nguyệt không đều, băng kinh, rong huyết, khí hư, bạch đới.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày dùng: 6 - 12g, sắc hoặc hãm uống. Ko kể ra, còn sử dụng làm ngải nhung để làm thuốc cứu.

 

*

 

49. NGHỆ

Tên khác: Nghệ vàng, Khương hoàng, co hem, teo khản mỉn (Thái)

Tên khoa học: Curcuma longa L.

Họ: Gừng (Zingiberaceae)

Bộ phận dùng: Thân rễ (củ)

Công năng, nhà trị: Khương hoàng (củ cái) có chức năng hành khí, phá huyết, thông kinh, chỉ thống, sinh cơ. Chữa trị kinh nguyệt không đều, bế kinh, ứ máu, vùng ngực đầy bụng đau tức, nhức mạng sườn, sau khi đẻ tiết xấu không ra, kết hòn đau bụng, viêm loét dạ dày, vệt thương lâu liền miệng; Uất kim (củ nhánh) có công dụng hành khí giải uất, hành tiết phá ứ, chỉ huyết, lợi mật. Chữa trị thổ huyết, ra huyết cam, tiểu ra máu, ngày tiết ứ, phí a bên sườn đau, viêm gan, hoàng đảm, xơ gan.

Liều lượng, phương pháp dùng: Khương hoàng ngày dùng 6 - 12g (dạng thuốc dung nhan hoặc bột), phân tách 2 - 3 lần; Uất kim ngày cần sử dụng 2 - 10g (dạng thuốc bột), phân tách 2 - 3 lần. Nghệ tươi giã bé dại vắt rước nước bôi vào nhọt nhọt, viêm tấy lở loét bên cạnh da, trét lên những mụn bắt đầu khỏi giúp chóng lên da non có tác dụng mờ sẹo.

*

 

50. NGŨ GIA BÌ CHÂN CHIM

Tên khác: Cây chân chim, Cây đáng, Cây lằng, Sâm non

Tên khoa học: Schefflera heptaphylla (L.) Frodin

Họ: Ngũ gia (Araliaceae).

Bộ phận dùng: Vỏ thân

Công năng, chủ trị: Khu phong, trừ thấp, bạo gan gân cốt. Chữa trị đau lưng, nhức xương vày hàn thấp.

Liều lượng, cách dùng: Ngày dùng 10 - 20g, sắc đẹp uống.

*

 

51. NHÂN TRẦN

Tên khác: Chè cát, chè nội, tuyến hương

Tên khoa học: Adenosma caeruleum R. Br.

Họ: Hoa mõm chó (Scrophulariaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận cùng bề mặt đất

Công năng, chủ trị: Thanh nhiệt, lợi thấp, thoái hoàng. Trị viêm gan, viêm gan virus, viêm túi mật, đá quý da, sốt nóng, đi tiểu không thông, thiếu nữ sau đẻ kém ăn.

Liều lượng, cách dùng: Ngày sử dụng 10 - 15g, sắc uống.

*

 

52. NHÓT

Tên khác: Cây lót, hồi đồi tử

Tên khoa học: Elaeagnus latifolia L.

Họ: Nhót Eleaegnceae.

Bộ phận dùng: Lá, quả, rễ

Công năng, nhà trị: Chỉ khát, bình suyễn, chỉ tả. Chữa trị hen suyễn, lỵ trực khuẩn và tiêu chảy.

Liều lượng, cách dùng: Lá tươi đôi mươi - 30g hoặc lá thô 6 - 12g, thái nhỏ dại sao vàng, sắc đẹp với 400ml nước còn 100ml chia gấp đôi uống trong ngày. Rễ làm bếp nước tắm mụn nhọt.

*

 

53. CÂY ỔI

Tên khác: Ủi, phan thạch lựu.

Tên khoa học: Psidium guajava L.

Họ: Sim Myrtaceae.

Bộ phận dùng: Lá, quả

Công năng, chủ trị: Sáp trường, chỉ tả. Chữa trị tiêu chảy.

Liều lượng, biện pháp dùng: Dùng trái xanh nhai, nuốt nước nhả bã, ngày dùng 15 - 20g búp non tuyệt lá non, sắc uống.

*

 

54. PHÈN ĐEN

Tên khác: Nỗ, tạo nên phan diệp.

Tên khoa học: Phyllanthus reticulatus Poir.

Họ: Thầu dầu - Euphorbiaceae

Bộ phận dùng: Lá, vỏ thân cây

Công năng, nhà trị: Sáp trường, chỉ tả. Chữa tiêu chảy.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày sử dụng 15 - 20g búp non xuất xắc lá non, nhan sắc uống.

*

 

55. QUÝT

Tên khác: Quýt xiêm, quất thực

Tên khoa học: Citrus reticulata Blanco

Họ: Cam (Rutaceae)

Bộ phận dùng: Lá, vỏ, quả, hạt

Công năng, công ty trị: Trần tị nạnh có tác dụng hành khí, táo thấp, hóa đờm. Chữa ăn không tiêu, đau bụng, nôn mửa, ho tức ngực, các đờm. Thanh suy bì (vỏ trái còn xanh) có chức năng sơ can, phá khí, tán kết, tiêu đờm. Chữa trị ngực sườn nhức tức. Phân tử quýt (quất hạch) có tác dụng hành khí, tán kết, chỉ thống. Trị sa ruột, bìu sưng đau, đau lưng, viêm đường vú. Lá quýt (quất diệp) có công dụng sơ can, hành khí, hóa đờm. Chữa ngực nhức tức, ho, sưng vú.

Liều lượng, giải pháp dùng: Trần tị nạnh ngày cần sử dụng 4 - 12g, dạng dung nhan hoặc tán; Thanh so bì ngày dùng 3 - 9g. Phân tử quýt ngày dùng: 3 - 9g; lá quýt ngày cần sử dụng 10 - trăng tròn lá, nhan sắc uống.

*

 

56. Rau xanh MÁ

Tên khác: Liên tiền thảo

Tên khoa học: Centella asiatica (L.) Urban

Họ: Hoa tán (Apiaceae)

Bộ phận dùng: Cả cây

Công năng, công ty trị: Thanh nhiệt trừ thấp, giải độc, tiêu viêm. Chữa sốt, nhọt nhọt, quà da, thổ huyết, chảy máu cam, táo bị cắn bón, ho, tiểu tiện rắt buốt.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày dùng: 30 - 40g (tươi), vò nát, cầm cố lấy nước hoặc dạng khô sắc uống. Rất có thể dùng phối hợp với cỏ lọ nồi có chức năng cầm máu.

*

 

57. RÂU MÈO

Tên khác: Cây Bông bạc

Tên khoa học: Orthosiphon spiralis (Lour.) Merr.

Họ: Hoa môi - Lamiaceae.

Bộ phận dùng: Phần cùng bề mặt đất.

Công năng, công ty trị: Thanh lợi tốt nhiệt, lợi tiểu. Chữa viêm thận, viêm bàng quang, sỏi thận, viêm gan.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày dùng 5 - 6g, dạng thuốc sắc.

*

 

58. Rau SAM

Tên khác: Mã xỉ hiện.

Tên khoa học: Portulaca oleracea L.

Họ: Rau sam (Portulacaceae).

Bộ phận dùng: Phần xung quanh đất

Công năng, chủ trị: Thanh nhiệt độ giải độc, chỉ lỵ. Chữa mụn nhọt, nước nạp năng lượng chân, kiết lỵ, tiểu buốt, tè ra máu.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày dùng: 9 - 12g, dạng sắc. Dùng bên cạnh 30 - 60g tươi, giã đắp vào nơi bị bệnh.

*

 

59. SẢ

Tên khoa học: Cymbopogon spp.

Họ: Lúa (Poaceae).

Bộ phận dùng: Thân rễ với lá

Công năng, công ty trị: Phát hãn, lợi tiểu, hạ khí, tiêu đờm. Chữa cảm sốt, đau bụng, đầy hơi, trướng bụng, ói mửa, ho nhiều đờm.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày dùng: 6 - 9g (rễ), dạng hãm, sắc.

*

 

60. SÀI ĐẤT

Tên khác: Cúc nháp, ngổ núi, tân sa

Tên khoa học: Wedelia chinensis (Osbeck) Merr.

Họ: Cúc (Asteraceae).

Bộ phận dùng: Bộ phận trên mặt đất

Công năng, nhà trị: Thanh sức nóng giải độc, tiêu viêm. Chữa trị viêm tấy, nhọt nhọt, lây truyền trùng, chốc đầu, lở ngứa, dị ứng.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày sử dụng 50 -100g (tươi), giã nát, hòa thêm nước gạn uống, buồn bực đắp vào nơi sưng tấy. Cần sử dụng dạng khô: trăng tròn - 40g, sắc với 400ml nước đung nóng còn 100ml, uống làm cho 2-3 lần trong ngày. Trẻ nhỏ tùy tuổi, uống 1/3 - 1/2 liều tín đồ lớn.

*

 

61. SẮN DÂY

Tên khác: Cát căn

Tên khoa học: Pueraria montana (Lour.) Merr. Var. chinensis (Ohwi) Maesen

Họ: Đậu (Fabaceae)

Bộ phận dùng: Rễ củ. Cạo vỏ phơi khô hoặc sấy khô.

Công năng, chủ trị: Giải cơ, thoái nhiệt, sinh tân, chỉ khát, thấu chẩn, chỉ tả. Chữa trị cảm nóng phong nhiệt, cổ gáy cứng đau, sởi, thủy đậu, ban chẩn mọc ko đều, kiết lỵ hẳn nhiên sốt, khát nước.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày 9 - 15g, dạng sắc.

*

 

62. SIM

Tên khác: Hồng sim, Đào kim nương.

Tên khoa học: Rhodomyrtus tomentosa (Ait.) Hassk.

Họ: Sim (Myrtaceae)

Bộ phận dùng: Búp non, lá, nụ hoa, quả chín.

Công năng, chủ trị: Chỉ huyết, lợi thấp, chỉ tả, giải độc. Chữa trị đau bụng, tiêu chảy, lỵ trực khuẩn.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày sử dụng 8 - 16g, thái nhỏ, sắc đẹp với 200ml nước còn 50ml, chia gấp đôi uống vào ngày. Dùng ko kể sắc lá, rửa lốt thương.

 

*

63. THIÊN MÔN ĐÔNG

Tên khác: Thiên môn, Thiên đông, Tóc tiên leo.

Tên khoa học: Asparagus cochinchinensis (Lour.) Merr.

Họ: Thiên môn đông (Asparagaceae).

Bộ phận dùng: Rễ củ. Đồ chín, quăng quật vỏ, rút lõi, phơi thô hoặc sấy khô.

Công năng, nhà trị: Tư âm, sinh tân, nhuận táo, thanh phế, hóa đàm. Chữa trị ho, sốt vị phế nhiệt, tân dịch hao tổn, hãng apple bón.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày dùng 6 - 12g, sắc uống.

*

 

64. TÍA TÔ

Tên khoa học: Perilla frutescens (L.) Britt.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae).

Bộ phận dùng: Lá, phân tử chín, cành phơi khô, hoặc sấy khô.

Công năng, nhà trị: Hành khí, khoan trung, chỉ thống, an thai. Trị khí uất vùng ngực, ngực sườn đày tức, thượng vị đau, ợ hơi, nôn mửa. Lá với cành tía tô chữa động thai. Hạt tía đánh (tô tử) sút ho trừ đàm.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày cần sử dụng 5 - 9g, sắc đẹp uống.

*

 

65. TRẮC BÁCH DIỆP

Tên khác: Trắc bá, bá tử, co tổng péc (Thái)

Tên khoa học: Platycladus oreintalis (L.) Franco

Họ: Hoàng đàn (Cupressaceae)

Bộ phận dùng: Lá, nhân phân tử (bá tử nhân)

Công năng, chủ trị: Lá sao cháy có công dụng lương huyết, cầm cố máu, trừ thấp nhiệt. Trị ho ra máu, đại vệ sinh ra máu, bị chảy máu cam, rong kinh, rong huyết. Hạt trắc bách diệp (Bá tử nhân) có tính năng bổ tâm, định thần, chỉ hãn, nhuận táo, thông tiện. Chữa trị hồi hộp, mất ngủ, giỏi quên, fan yếu âm hư.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày sử dụng 6 - 12g (lá), Bá tử nhân dịp dùng 4 - 12g. Trắc bá sao cháy ngày dùng 10 - 20g, sắc uống.

*

 

66. TRINH NỮ HOÀNG CUNG

Tên khác: Tỏi lơi lá rộng.

Tên khoa học: Crinum latifolium L.

Họ: Thuỷ tiên (Amaryllidaceae).

Bộ phận dùng: 

Công năng, chủ trị: Tiêu ung, bài nùng. Cung ứng chữa ung thư vú, ung thư cổ tử cung, ung thư tuyến đường tiền liệt.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày sử dụng 3 - 5g, sao vàng, nhan sắc uống.

*

 

67. XẠ CAN

Tên khác: Rẻ quạt, lưỡi đòng

Tên khoa học: Belamcanda chinensis (L.) DC.

Họ: La dơn (Iridaceae)

Bộ phận dùng: Thân rễ, lá

Công năng, công ty trị: Thanh nhiệt giải độc, hóa đàm bình suyễn. Chữa viêm họng, viêm amydal tất cả mủ, ho các đờm, khản tiếng, viêm tắc tuyến đường vú, tắc tia sữa.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày dùng 3 - 6g (dạng khô), dung nhan uống; 10 - 20g (thân rễ tươi) tươi rửa sạch, nhúng qua nước sôi, băm nát cho vài phân tử muối, cụ lấy nước ngậm và nuốt dần, buồn chán hơ rét đắp vào cổ.

*

 

68. XÍCH ĐỒNG NAM

Tên khác: Mò hoa đỏ, lẹo cái

Tên khoa học: Clerodendrum japonicum (Thunb.) Sweet

Họ: Cỏ roi con ngữa - Verbenaceae.

Bộ phận dùng: Toàn thân phơi hoặc sấy khô, rất có thể dùng tươi.

Công năng, công ty trị: Hành khí, hoạt huyết, tiêu viêm, chỉ thống. Trị khí hư, viêm cổ tử cung, khiếp nguyệt ko đều, rubi da, mụn lở, khớp xương đau nhức, đau lưng.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày dùng 15 - 20g, sắc đẹp hoặc thổi nấu cao uống. Lá tươi giã đắp hoặc ép đem nước rửa dấu thương, bỏng, mụn lở.

*

 

69. XUYÊN TÂM LIÊN

Tên khác: Công cộng, lãm hạch liên, khổ đảm thảo

Tên khoa học: Andrographis paniculata (Burm.f.) Nees

Họ: Ô rô (Acanthaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận trên mặt đất

Công năng, chủ trị: Thanh nhiệt độ giải độc, tiêu viêm, chỉ thống. Chữa lỵ cấp cho tính, viêm dạ dày, cảm mạo, phạt sốt, viêm họng, viêm Amydal, viêm gan virus, nhọt nhọt.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày sử dụng 4 - 16g, dạng sắc, tán.

*

 

70. Ý DĨ

Tên khác: Bo bo, phân tử cườm, cườm gạo

Tên khoa học: Coix lacryma-jobi L.

Họ: Lúa (Poaceae)

Bộ phận dùng: Hạt

Công năng, công ty trị: Kiện tỳ, vấp ngã phế, thanh nhiệt, thẩm thấp. Chữa trị phù thũng, cước khí, ỉa chảy do tỳ hư, phong thấp lâu ngày không khỏi, gân cơ co quắp khó khăn vận động.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày dùng 8 - 30g, dung nhan uống, hay phối phù hợp với các vị thuốc khác.


Chuyên mục: Y tế sức khỏe